O potędze regularności

Dlaczego ciało lubi rytm?

Spojrzenie TCM, dietetyki zachodniej i psychodietetyki

W świecie, który ciągle nas pogania, regularność może brzmieć mało spektakularnie. Nie jest modna jak Keto, detoks czy środki odchudzające – nie obiecuje efektu „minus 5 kg w tydzień”, nie daje adrenaliny nowego początku od poniedziałku. W zasadzie dla człowieka zachodu regularność trąca nudą.

A jednak to właśnie regularność jest jedną z najbardziej niedocenianych form troski o zdrowie. To ona uspokaja układ nerwowy, wspiera trawienie, pomaga odzyskać kontakt z głodem i sytością a przede wszystkim daje ciału poczucie bezpieczeństwa. Z perspektywy Tradycyjnej Medycyny Chińskiej, dietetyki zachodniej i psychodietetyki rytm nie jest drobiazgiem.
Jest fundamentem.

Regularność nie oznacza sztywności

Wiele osób słysząc „jedz regularnie”, od razu czuje napięcie i zaczyna się tłumaczyć jak wygląda jej zwykły dzień pracy. Pojawia się myśl: czy teraz mam żyć z zegarkiem w ręku? Czy muszę jeść co do minuty? Czy jeśli wypadnę z rytmu, to wszystko przepadnie?

Nie o to chodzi. Regularność nie jest wojskowym planem dnia. To raczej powtarzalność, która daje organizmowi przewidywalność. To sygnał: „możesz się rozluźnić, będziesz nakarmiony”, „nie musisz wchodzić w tryb alarmowy”, „nie musisz nadrabiać wieczorem całego dnia”.

To ważne zwłaszcza dziś, gdy tak wiele osób żyje w stanie przewlekłego napięcia, je w biegu, pomija posiłki, a wieczorem czuje wilczy głód i wyrzuty sumienia. Regularność nie jest karą. Dla organizmu jest formą ukojenia i spokoju.

Co mówi o tym TCM?

W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej ogromne znaczenie ma rytm natury. Pory dnia, pory roku, cykliczność, powtarzalność – to wszystko tworzy zdrowie. Nasze ciało nie lubi chaosu. Lubi ciepło, przewidywalność, odpoczynek, właściwy czas na jedzenie i właściwy czas na regenerację. Szczególnie ważna jest tu rola Śledziony i Żołądka, czyli układu odpowiedzialnego za przyjmowanie pokarmu, jego przemianę i wytwarzanie energii oraz Krwi. Śledziona w ujęciu TCM nie lubi pośpiechu, zimna, nadmiaru surowizny, przejadania się i nieregularności. Lubi za to prostotę (ooo, jak bardzo!! proste posiłki trawią się lepiej , więcej przeczytasz o tym: https://ekodietetyk.pl/sztuka-laczenia-pokarmow/  ), ciepło i rytm.

Kiedy jemy w chaosie, o przypadkowych porach, raz za mało, raz za dużo, osłabiamy ten delikatny mechanizm.
Z czasem może pojawić się:

• zmęczenie po jedzeniu,
• wzdęcia,
• mgła umysłowa,
• ochota na słodkie,
• uczucie ciężkości,
• wilgoć i śluz,
• rozregulowany apetyt.

W TCM regularność posiłków to nie tylko „dobry nawyk”. To sposób na wzmacnianie centrum, czyli tego, co odpowiada za stabilność, odżywienie i wewnętrzne oparcie. Można powiedzieć, że regularne jedzenie pomaga Śledzionie ufać, że świat jest bezpieczny. A to piękna perspektywa, bo od razu pokazuje, że jedzenie nie dotyczy wyłącznie kalorii. Dotyczy też rytmu życia.

Zachodnia dietetyka: organizm lubi przewidywalność

Zachodnia nauka coraz częściej potwierdza to, co medycyny tradycyjne wiedziały intuicyjnie: nasze ciało działa lepiej, kiedy żyje w rytmie. Regularność posiłków wspiera:

• stabilizację glukozy i insuliny,
• lepszą kontrolę apetytu,
• mniejsze ryzyko napadów głodu,
• bardziej przewidywalny poziom energii,
• lepsze funkcjonowanie przewodu pokarmowego,
• korzystniejszy rytm dobowy.

Gdy pomijamy posiłki, długo nic nie jemy, a potem nadrabiamy wieczorem, organizm częściej przechodzi z trybu równowagi do trybu ratunkowego. Rośnie drażliwość, spada koncentracja, łatwiej o impulsywne wybory żywieniowe. Nie dlatego, że „brakuje silnej woli”, ale dlatego, że ciało upomina się o energię.

Zachodnie podejście coraz mocniej zwraca też uwagę na powiązanie jedzenia z rytmem okołodobowym. Inaczej pracujemy rano, inaczej wieczorem. Inaczej trawimy, inaczej regulujemy hormony głodu i sytości. To kolejny dowód na to, że ciało nie jest maszyną, do której można wrzucić jedzenie o dowolnej porze bez konsekwencji.

Organizm kocha przewidywalność. Przewidywalność obniża stres metaboliczny. A mniej stresu to lepsze trawienie, lepsza regulacja apetytu i większy spokój w relacji z jedzeniem.

Psychodietetyka: regularność daje poczucie bezpieczeństwa

To chyba najpiękniejszy wymiar regularności. W psychodietetyce mówimy często o tym, że człowiek nie je tylko żołądkiem.
Je całym sobą: układem nerwowym, emocjami, historią, napięciem, zmęczeniem, samotnością, pośpiechem.

I właśnie dlatego regularność jest tak ważna.

Nie chodzi jedynie o to, by „jeść zdrowiej”. Chodzi o to, by ciało przestało żyć w ciągłej niepewności. Kiedy ktoś przez cały dzień odkłada jedzenie, bo „nie ma czasu”, „musi najpierw ogarnąć wszystko”, „jeszcze tylko to zrobi” – wieczorem zwykle nie zjada po prostu kolacji. Wieczorem często nadrabia brak energii, brak odpoczynku, brak zatrzymania. Je nie tylko z głodu fizycznego, ale też napięcia z całego dnia.

Regularne posiłki pomagają odbudować kontakt z własnymi sygnałami. Uczą, że:

• głód nie musi być skrajny, żeby zasługiwał na odpowiedź,
• jedzenie może być przewidywalne i spokojne,
• nie trzeba „zarabiać” na posiłek,
• ciało może dostawać wsparcie zanim zacznie krzyczeć.

Dla wielu osób regularność bywa wręcz pierwszym krokiem do wyjścia z błędnego koła restrykcji i napadów objadania.
Bo kiedy ciało przestaje być głodzone i zaskakiwane, zaczyna powoli odzyskiwać zaufanie. A bez zaufania trudno o spokojną relację z jedzeniem.

Dlaczego nieregularność tak często kończy się wieczornym podjadaniem?

To jeden z najczęstszych scenariuszy: Rano kawa. Potem szybkie zadania. W południe coś „na szybko”. Po południu już zmęczenie. A wieczorem: „nie mogę się opanować”. Wiele osób interpretuje to jako brak kontroli. Tymczasem często jest to po prostu bardzo logiczna reakcja organizmu. Jeśli ciało przez wiele godzin nie dostaje wystarczającej energii, będzie domagało się jej intensywnie. Najchętniej w formie szybkiej, łatwej, przyjemnej i wysokoenergetycznej.

Z perspektywy TCM osłabione centrum nie radzi sobie wtedy z transformacją i transportem, pojawia się większa wilgoć, ochota na słodkie, ciężkość i rozregulowanie.
Z perspektywy zachodniej – rozchwiana glikemia, zmęczenie decyzyjne i nasilenie głodu.
Z perspektywy psychodietetyki – emocjonalne odreagowanie i jedzenie z poziomu przeciążenia.

To nie jest „zepsuta silna wola”. To jest ciało, które próbuje przetrwać dzień.

Regularność to także rytuał, nie tylko godzina

Warto to podkreślić: regularność to nie tylko fakt, że jemy 3 czy 4 razy dziennie. To również sposób, w jaki to robimy. Ciało inaczej przyjmuje posiłek zjedzony na siedząco, z oddechem, z chwilą zatrzymania, niż ten zjedzony szybko, łapczywie, między telefonem a komputerem. 
W TCM mówi się, że emocje i sposób życia wpływają na trawienie równie mocno jak sam pokarm.
Psychodietetyka mówi podobnie: w napięciu trudniej poczuć sytość, trudniej zauważyć smak, trudniej się nasycić.

Dlatego regularność może oznaczać również:

• ciepłe śniadanie zamiast samej kawy,
• przerwę na obiad bez pracy równolegle,
• prostą kolację, która domyka dzień,
• powtarzalne pory zakupów i gotowania,
• kilka sprawdzonych posiłków, które nie wymagają codziennego wymyślania wszystkiego od nowa.

Rytuał nie musi być perfekcyjny. Ma być wystarczająco dobry, żeby ciało wiedziało, czego się spodziewać.

Co daje regularność w praktyce?

Najczęściej nie daje spektakularnego „wow” po dwóch dniach. Daje coś znacznie cenniejszego: stopniowy powrót do równowagi. Po pewnym czasie wiele osób zauważa, że:

• mają mniej zachcianek na słodycze,
• lepiej czują głód i sytość,
• rzadziej jedzą kompulsywnie wieczorem,
• mają więcej energii w ciągu dnia,
• mniej marzną,
• lepiej trawią,
• mają spokojniejszą głowę wokół jedzenia,
• łatwiej im podejmować dobre decyzje żywieniowe.

To właśnie dlatego regularność jest tak potężna. Bo działa głęboko, nawet jeśli z zewnątrz wydaje się „zbyt prosta”.

A co jeśli nie umiem być regularna?

To bardzo ważne pytanie. Bo wiele osób czytając o regularności, od razu myśli: to nie dla mnie, moje życie jest za chaotyczne. Tymczasem regularność nie zaczyna się od idealnego planu. Zaczyna się od małych punktów oparcia. Nie musisz od jutra żyć jak z rozpiski. Możesz zacząć od jednego kroku:

• codziennego śniadania,
• jednego ciepłego posiłku dziennie,
• zabierania ze sobą drugiego śniadania,
• kolacji zjedzonej przy stole, a nie „przy okazji”,
• stałej pory obiadu w większości dni.

W psychodietetyce bardziej niż perfekcja liczy się powtarzalność możliwa do utrzymania. To ona buduje nowe doświadczenie. To ona mówi ciału: „już nie musisz żyć w chaosie”. Z perspektywy TCM każde takie działanie wzmacnia centrum. Z perspektywy zachodniej wspiera metabolizm i układ nerwowy. Z perspektywy emocjonalnej – odbudowuje poczucie sprawczości.

Regularność to jedna z najbardziej niedocenianych form troski o siebie

Czasem troska o siebie nie wygląda jak egzotyczne superfoods, suplementy i idealnie zbilansowany jadłospis. Czasem wygląda bardzo zwyczajnie – jak miska ciepłej owsianki rano lub zupa zjedzona o normalnej porze a czasem jak kanapka przygotowana wcześniej, żeby nie czekać do skrajnego głodu.

I może właśnie dlatego regularność ma w sobie taką moc. Bo nie jest oparta na przemocy wobec siebie. Jest oparta na relacji.  Nie pyta: „jak cię naprawić?”. Pyta: „jak dać ci więcej spokoju?”.

Na koniec

Jeśli Twoje odżywianie od dawna jest chaotyczne, nie zaczynaj od rewolucji. Nie próbuj od razu wdrażać idealnego planu. Zacznij od rytmu. Od jednego stałego punktu w ciągu dnia, od prostoty, od regularności, która nie przytłacza, ale wspiera. Bo ciało naprawdę lubi rytm. A kiedy go odzyskuje, często zaczyna zdrowieć nie tylko trawienie, ale też relacja z jedzeniem, energia, emocje i poczucie wewnętrznego oparcia.

Regularność nie jest nudna. Regularność jest lecznicza.

Powodzenia 🙂

Monika Dziemidowicz – dietetyk kliniczny, dietoterapeuta TCM, psychodietetyk

czytaj podobne:

Dlaczego oddech uspokaja lęk – Płuca i Nerki w harmonii  

Miło powitać Ciebie na mojej stronie.

Cieszę się, że masz podobne zainteresowania do mnie.

Jeżeli podobał Ci się mój artykuł i chciałbyś ich czytać więcej, postaw mi wirtualną kawę,

Bardzo dziękuję