Jeszcze raz o Śledzionie… czyli o równowadze…

której tak bardzo pragniemy (i tak trudno ją utrzymać)

W gabinecie często słyszę zdanie: „Ja już wiem, co powinnam jeść… tylko nie umiem tego utrzymać.” I bardzo często – gdy rozkładamy to na czynniki pierwsze – dochodzimy do jednego wspólnego mianownika: osłabionej Śledziony (czyli w TCM: osłabionego „centrum” elementu Ziemi). Dlaczego?

Bo równowaga nie jest tylko kwestią wiedzy, silnej woli, technik oddechowych czy „ogarnięcia się od poniedziałku”. Równowaga to stan, który ciało musi mieć z czego zbudować. A jeśli Ziemia jest słaba… to nawet najlepsze zalecenia mogą stać się kolejną listą rzeczy, których „nie dowożę”. Nawet nie zdajecie sobie sprawy jak to widać, że ktoś mimo szczerych chęci – nie podoła zmianie nawyków. Poniekąd jest to charakterystyczne dla słabej Śledziony.

Dlaczego tak się dzieje i czy da się coś z tym zrobić?

W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej Śledziona to nie tylko narząd anatomiczny i w zasadzie mówiąć Śledziona myślimy o całym systemie narządów (min. trzustka, mięśnie, usta, etc…). Śledziona jest odpowiedzialna za:

• trawienie i przyswajanie (razem z Żołądkiem),
• transformację i transport – czyli zamianę jedzenia w energię i „rozprowadzanie” jej po ciele,
• budowanie Qi i Krwi,
• mięśnie,
• siłę,
• klarowność umysłu,

ale też…

• wytrwałość!!

Stąd słaba Śledziona – słaba wytrwałość.

Kiedy Śledziona działa dobrze, czujemy, że:

• mamy „stabilny brzuch – środek”
• łatwiej nam trzymać rytm,
• łatwiej utrzymać regularność i decyzje,
• mniej walczymy ze sobą.

Kiedy Śledziona jest słaba – organizm zaczyna prosić o pomoc na wiele sposobów. Wysyła dużo sygnałów, jednak niestety nie potrafimy ich prawidłowo odczytać. I tu zaczyna się temat równowagi.

Dlaczego równowaga jest tak trudna przy słabej Śledzionie?

Bo słaba Śledziona nie lubi skrajności, a my często próbujemy wrócić do równowagi… skrajnością. Poniżej kilka komunikatów płynących z organizmu i to jak najczęściej je odczytujemy:

• Zmęczenie  → „No dobra to od jutra trening 5x w tygodniu. Muszę szybko wyglądać dobrze.”
• Wzdęcia → „Od dziś jem tylko jogurty, twarożki i sałatki, bo mają mało kalorii. Ogólnie musze mniej jeść.”
• Pociąg do słodkiego → „Zero cukru, owoców, kasz chleba, w ogóle węglowodanów – koniec, kropka”
• Huśtawki energii → „Muszę wypić kolejną kawę, może dodam energetyk i jakoś pociągnę.”

A Śledziona potrzebuje czegoś odwrotnego: ciepła, regularności, prostoty, łagodności i powtarzalności, a przy zmęczeniu – odpoczynku lub łagodniejszych form aktywności.

Kiedy zauważymy, że mamy słabą Śledzionę?

Między innymi wówczas, jeżeli rzeczywiście dużo ćwiczymy, a jednocześnie bardzo mało jemy i – nie chudniemy. To znak że, trzeba zmienić kierunek. Robienie tego samego i oczekiwanie różnych rezultatów jest błędem – w ten sposób się nie naprawimy.  Równowaga przy słabej Ziemi to nie sprint. To cierpliwe „odbudowywanie środka”. Niestety większości osób ze słabą Śledzioną brakuje cierpliwości- stąd szanse powodzenia są małe – zbyt szybko odpuszczamy. Z jednej strony Śledziona potrzebuje ciepłych posiłków, przygotowanie ich to spory nakład energetyczny, a niestety tej energii nie ma. Jeżeli jest ktoś kto nam może pomóc to cudownie, ale jeżeli wszystko jest na naszej głowie – to najpierw musimy zbudować qi w inny sposób- po to , żeby chciało się chcieć.

Jakie inne mogą być objawy braku równowagi elementu Ziemi

Na poziomie ciała mogą pojawiać się m.in.:

• Problemy z wagą
• Zbyt duże albo za małe łaknienie
• Pociąg do słodyczy
• Zmęczenie, zwłaszcza po posiłku
• Luźne stolce
• Wzdęcia
• Skłonność do powstawania siniaków
• Tępy ból głowy
• Brak wytrwałości, łatwe męczenie się mięśni

Gdy Ziemia jest niezrównoważona, widać to też emocjonalnie:

• Nadmierna troska
• Silna potrzeba uwagi
• Poczucie nieadekwatności
• Samotność i wewnętrzna pustka
• Brak energii umysłowej
• Brak motywacji
• Rozproszenie myśli

I tu warto podkreślić jedną ważną rzecz: to nie jest „wina charakteru”. W TCM emocje i ciało to jedno naczynie połączone. Jeśli centrum (Ziemia) jest osłabione, łatwiej wpaść w pętlę trosk, analiz, nadmiernego myślenia i zamartwiania.

Jak wygląda błędne koło słabej Śledziony?

Pisałam już o tym w Diecie na Śledzionę i w Rozmyślaniach Śledziony (linki poniżej), ale przypomnę. Bardzo często widzę taki schemat:

1. Zmartwienia / przeciążenie / za dużo na głowie

To powoduje, że

2. Jemy w biegu, nieregularnie, „byle coś”

A to powoduje

3. Spadek energii oraz szybki pociąg do słodkiego jedzenia

Słodycze / kawa / podjadanie (dają chwilową ulgę), ale powodują wytworzenie:

4. Wilgoci, wzdęć, ciężkości, mgłę umysłową

A to powoduje

5. Jeszcze mniej energii i motywacji

6. Powrót do punktu 1

I w pewnym momencie człowiek już nie chce „idealnej diety”. Chce po prostu przestać czuć, że ciągle walczy.

Co naprawdę wzmacnia Ziemię? (czyli równowaga w praktyce)

Poniżej masz podejście, które świetnie się sprawdza, gdy Śledziona jest słaba – bo jest realne.

1) Ciepło i gotowane posiłki (Ziemia kocha ciepło)

Nie chodzi o to, żeby nigdy nie zjeść sałatki. Chodzi o to, żeby podstawa dnia była ciepła, prosta i odżywcza. Dobre kierunki:

• congee / kleiki (ryż, jaglanka),
• zupy (kremy, rosoły, jarzynowe),
• duszone warzywa, kasze bezglutenowe, ryż,
• pieczone warzywa korzeniowe.

2) Regularność – nawet jeśli „mała”

Dla Śledziony regularność jest jednym z najważniejszych filarów:

• 3 posiłki dziennie o podobnych porach potrafią zrobić więcej niż superfoods,
• jeśli nie da się idealnie: zacznij od jednego posiłku dziennie o stałej porze (najczęściej śniadanie lub kolacja)

3) Mniej „wilgociotwórczych” produktów (zwłaszcza przy wzdęciach i ciężkości)

Klasycznie w TCM Śledzionę osłabia i „zalepia” m.in.:

• nadmiar słodyczy i cukru,
• nabiał, najczęściej krowi
• zimne napoje, lody,
• dużo surowizny,
• ciężkie, tłuste jedzenie i
• jedzenie „na noc”.

Nie musisz robić rewolucji. Czasem wystarczy:

• zamienić zimne na ciepłe,
• ograniczyć słodkie „codziennie” do „czasem”,
• dodać więcej zup i dań jednogarnkowych.

4) Słodki smak… ale odżywczy

Śledziona lubi smak słodki, tylko że w wersji naturalnej. Zamiast „szybkiego” słodkiego (czytaj – cukru):

• pieczona dynia, marchew, batat,
• kleik z cynamonem i gruszką,
• owsianka/ jaglanka na ciepło,
• kompot z jabłka i gruszki (ciepły).

To jest ta różnica: słodkie, które buduje, a nie wyjaławia.

5) Jedzenie bez multitaskingu (to ważniejsze niż brzmi)

Ziemia potrzebuje obecności.

• 10 minut posiłku bez telefonu,
• spokojny oddech przed pierwszym kęsem,
• gryzienie wolniej.

To jest psychodietetyka spotykająca TCM: uspokojenie układu nerwowego = lepsze trawienie = mocniejsza Ziemia.

6) Ruch, który nie wyczerpuje

Przy słabej Śledzionie często nie chodzi o „więcej”, tylko o „mądrzej”:

• spacery, delikatny stretching,
• pilates, spokojna joga,
• regularnie, ale bez dociążania systemu.

7) Odbudowa „środka” to też emocje

Element Ziemi to troska, opieka, karmienie (dosłownie i symbolicznie). Czasem najsilniejszym „wzmacniaczem Śledziony” jest pytanie:

Komu daję najwięcej… a komu najmniej?

Jeśli karmisz wszystkich dookoła, a siebie na końcu – Ziemia prędzej czy później to pokaże.

3 małe rytuały na start (dla słabej Śledziony)

1. Ciepłe śniadanie 5/7 dni w tygodniu (najprościej: kleik/jaglanka/owsianka).
2. Kawa dopiero po posiłku (Ziemia bardzo Ci za to podziękuje).
3. Jedna zupa dziennie albo co drugi dzień – jako „reset” dla trawienia.

Mało? Tak.
Ale to jest dokładnie ten rodzaj małego kroku, który Śledziona potrafi utrzymać.

Reasumując

Równowaga przy słabej Śledzionie nie polega na tym, żeby być perfekcyjną. Ona polega na tym, żeby mieć dość energii, by wracać do siebie. Kiedy Ziemia jest mocna, decyzje żywieniowe stają się spokojniejsze, mamy większą kreatywność kulinarną, więcej ochoty na posiłki, na życie… i bardziej, po całości … odzyskujemy Środek.

PS. Mała uwaga praktyczna

Jeśli masz bardzo nasilone objawy (przewlekłe biegunki, szybkie chudnięcie, znaczna anemia, silne bóle brzucha) – warto równolegle skonsultować to medycznie. TCM świetnie wspiera, ale nie zastępuje diagnostyki, gdy coś alarmuje.

Monika Dziemidowicz – dietetyk kliniczny, dietoterapeuta tCM, psychodietetyk

czytaj podobne:

Dieta na Śledzionę i jej emocje wg TCM

Dieta a emocje wg TCM – Rozmyślania Śledziony

Dieta na Wątrobę i jej emocje wg medycyny chińskiej

Miło powitać Ciebie na mojej stronie.

Cieszę się, że masz podobne zainteresowania do mnie.

Jeżeli podobał Ci się mój artykuł i chciałbyś ich czytać więcej, postaw mi wirtualną kawę,

Bardzo dziękuję