Dieta na upalne lato według TCM – jak się ochłodzić, ale nie osłabić trawienia?

Upał potrafi mocno obciążyć organizm. Czujemy się ciężko, mamy mniejszy apetyt, więcej pragnienia, czasem pojawia się rozdrażnienie, bezsenność, obrzęki, uczucie „przegrzania”, potliwość albo spadek energii.

W dietetyce zachodniej zwykle mówimy wtedy o nawodnieniu, lekkostrawnych posiłkach i uzupełnianiu elektrolitów. W medycynie chińskiej patrzymy na to trochę szerzej.

Lato to czas największego Yang – ciepła, ruchu, aktywności i ekspansji. Organizm naturalnie otwiera się na zewnątrz, więcej się poci, łatwiej traci płyny i energię Qi. Dlatego dieta latem powinna delikatnie ochładzać, nawilżać i wspierać płyny ciała, ale jednocześnie nie powinna nadmiernie wychładzać Śledziony i Żołądka, czyli układu odpowiedzialnego za trawienie. Bo w TCM nie chodzi o to, żeby latem jeść wszystko prosto z lodówki. Chodzi o to, żeby chłodzić mądrze.

Upał w TCM – co dzieje się z organizmem?

Według medycyny chińskiej upał może działać na organizm jak czynnik patogenny. Może wysuszać płyny, nasilać pragnienie, drażliwość, potliwość, zaczerwienienie twarzy, bóle głowy, uczucie gorąca, a czasem także niepokój i problemy ze snem.

Jeżeli do upału dołącza wilgoć – na przykład przy dusznej, parnej pogodzie – możemy odczuwać ciężkość ciała, obrzęki, senność, mgłę umysłową, lepkość w ustach, brak apetytu, nudności albo luźniejsze stolce.

Dlatego latem często spotykamy dwa główne problemy:

1. nadmiar Gorąca,
2. Gorącą Wilgoć lub Wilgoć obciążającą trawienie.

I właśnie dlatego letnia dieta nie powinna być ani ciężka i tłusta, ani przesadnie zimna.

Największy błąd latem: lodowate napoje i jedzenie prosto z lodówki

Kiedy jest gorąco, intuicyjnie sięgamy po zimną wodę, lody, zimne jogurty, chłodniki, sałatki i owoce z lodówki. Przez chwilę daje to ulgę, ale z punktu widzenia TCM może osłabiać Śledzionę i Żołądek. Śledziona w TCM lubi ciepło, regularność i prostotę. Nie lubi nadmiaru zimna, surowizny, lodowatych napojów, cukru i wilgociotwórczych produktów.

Jeżeli latem przez wiele dni jemy głównie zimne posiłki, pijemy wodę z lodem i bazujemy na surowych sałatkach, mogą pojawić się:

• wzdęcia,
• przelewanie w brzuchu,
• luźniejsze stolce,
• uczucie ciężkości,
• zatrzymywanie wody,
• osłabienie,
• większa senność po jedzeniu,
• spadek apetytu,
• ochota na słodkie.

To szczególnie ważne u osób, które już mają osłabioną Śledzionę, zimne dłonie i stopy, obrzęki, luźne stolce, przewlekłe zmęczenie, niedobór Qi albo tendencję do Wilgoci.

Jak więc jeść latem według TCM?

Latem warto wybierać posiłki lekkie, proste, soczyste, sezonowe i umiarkowanie ochładzające. Dobrze sprawdzają się warzywa gotowane krótko, duszone, blanszowane, zupy warzywne, lekkie kasze, ryż, owoce sezonowe i zioła odświeżające. Nie chodzi o to, by wszystko było gorące i rozgrzewające. Ale też nie chodzi o to, by wszystko było zimne i surowe. Najlepszy kierunek to: lekko, świeżo, soczyście, ale z zachowaniem ciepła trawiennego.

Produkty, które pomagają ochłodzić organizm latem

W TCM wiele produktów ma naturę ochładzającą lub odświeżającą. Latem mogą być pomocne, zwłaszcza jeśli pojawia się uczucie gorąca, pragnienie, suchość, zaczerwienienie, drażliwość lub nadmierna potliwość.

Do produktów szczególnie przydatnych latem należą: ogórek, cukinia, pomidor, sałata, szpinak, botwinka, arbuz, melon, gruszka, brzoskwinia, truskawki, maliny, cytryna, mięta, natka pietruszki, kiełki, fasolka mung, ryż, kasza jaglana w lekkiej formie, zielona herbata, jeśli jest dobrze tolerowana.

Warto jednak pamiętać, że nie każdy dobrze reaguje na dużą ilość surowych warzyw i owoców. Osoba z silnym Gorącem może czuć się po nich świetnie, ale osoba z osłabioną Śledzioną może mieć po nich wzdęcia, luźne stolce i uczucie ciężkości. W TCM zawsze pytamy: dla kogo?

Letnie zupy – idealne rozwiązanie na upał

Wbrew pozorom latem zupy są bardzo dobrym wyborem. Nie muszą być ciężkie ani gorące jak zimowy rosół. Mogą być lekkie, warzywne, krótko gotowane, bardziej odświeżające niż rozgrzewające.

Dobrze sprawdzą się:

• zupa z cukinii,
• zupa z młodych warzyw,
• lekka jarzynowa,
• krem z brokuła,
• zupa z botwinki,
• zupa pomidorowa ze świeżych pomidorów,
• zupa z fasolki szparagowej,
• zupa ryżowa z warzywami,
• delikatny bulion warzywny z natką i koperkiem.

Zupa nawadnia, odciąża trawienie i nie wychładza tak mocno jak posiłek prosto z lodówki. To dobry kompromis między potrzebą ochłodzenia a ochroną Śledziony.

Czy chłodnik jest dobry według TCM?

To zależy. Chłodnik może być przyjemny latem, ale dla wielu osób będzie zbyt zimny, wilgociotwórczy i obciążający, zwłaszcza jeśli bazuje na dużej ilości kefiru, jogurtu, surowych warzyw i jest jedzony prosto z lodówki. U osoby z silnym Gorącem, dobrym trawieniem i brakiem objawów Wilgoci może być tolerowany dobrze. Ale u osoby z osłabioną Śledzioną, wzdęciami, luźnymi stolcami, obrzękami, śluzem, zmęczeniem i uczuciem ciężkości – może nasilać problem. Jeśli już jemy chłodnik, lepiej wyjąć go wcześniej z lodówki i jeść w temperaturze pokojowej, a nie lodowaty.

Co pić w upały według TCM?

Najlepiej pić regularnie, małymi łykami. Napoje nie powinny być lodowate. Woda w temperaturze pokojowej lub lekko ciepła zwykle lepiej wspiera trawienie niż woda z lodem.

Latem dobrze sprawdzają się: woda z cytryną i miętą, napar z mięty, lekka herbata zielona, napar z hibiskusa, jeśli jest dobrze tolerowany, kompot z gruszek lub jabłek bez dużej ilości cukru, woda z plasterkami ogórka, delikatny napar z melisy przy rozdrażnieniu i problemach ze snem. Warto też robić napary zielonej herbaty z kwiatem chryzantemy.

Przy dużej potliwości warto pamiętać nie tylko o wodzie, ale też o minerałach. Sama duża ilość wody może nie wystarczyć, jeśli tracimy dużo elektrolitów.

Czego latem lepiej unikać?

Latem szczególnie obciążające mogą być produkty ciężkie, tłuste, smażone, ostre i mocno rozgrzewające. Warto ograniczyć:

• grillowane tłuste mięsa, kiełbasy,
• ostre przyprawy,
• alkohol,
• nadmiar kawy,
• smażone potrawy,
• fast food,
• bardzo słodkie desery,
• lody jedzone codziennie,
• zimne napoje z lodem,
• nadmiar nabiału,
• nadmiar surowych sałatek u osób ze słabym trawieniem.

Ostre przyprawy, alkohol i grillowane mięsa mogą nasilać Gorąco. Z kolei lody, zimne jogurty, słodkie napoje i nadmiar nabiału mogą osłabiać Śledzionę i sprzyjać Wilgoci. Efekt? Organizm jednocześnie może być przegrzany i obciążony Wilgocią.

Dieta na upał dla osoby z Gorącem

Jeżeli masz uczucie gorąca, czerwoną twarz, silne pragnienie, drażliwość, zaparcia, suchość, nadmierną potliwość, refluks lub problemy ze snem, dieta powinna bardziej ochładzać i nawilżać. Pomocne mogą być: arbuz, ogórek, pomidor, cukinia, sałata, kiełki, mięta, cytryna, gruszka, truskawki, lekka zupa warzywna, ryż z warzywami, kompot z gruszki, delikatne potrawy gotowane krótko.

Warto ograniczyć alkohol, kawę, ostre przyprawy, smażone dania, czosnek w nadmiarze, imbir, cynamon i ciężkie mięsa.

Dieta na upał dla osoby z osłabioną Śledzioną

Jeżeli masz wzdęcia, luźne stolce, zimne stopy, senność po jedzeniu, obrzęki, uczucie ciężkości, nalot na języku, mgłę umysłową i słabą tolerancję surowych warzyw – nie opieraj letniej diety na zimnych sałatkach i owocach z lodówki. Lepsze będą:

• lekkie zupy,
• warzywa duszone lub krótko gotowane,
• ryż, kasza jaglana, komosa ryżowa,
• owsianka z owocami sezonowymi,
• gotowana gruszka, pieczone jabłko,
• cukinia duszona,
• marchewka, dynia, fasolka szparagowa,
• koper, natka, bazylia.

Owoce jedz raczej w małej ilości, najlepiej nie prosto z lodówki. Surowiznę traktuj jako dodatek, nie podstawę diety.

Podsumowanie

Dieta na upalne lato według TCM powinna pomagać organizmowi radzić sobie z Gorącem, ale nie może jednocześnie niszczyć ognia trawiennego. Najważniejsze zasady są proste:

jedz lekko, sezonowo i soczyście, pij regularnie, unikaj lodowatych napojów, nie przesadzaj z surowizną, ogranicz alkohol, smażone dania i ostre przyprawy, a jeśli masz słabe trawienie – wybieraj raczej lekkie zupy i krótko gotowane warzywa niż zimne sałatki. Latem warto się ochładzać. Ale jeszcze lepiej – ochładzać się mądrze.

Monika Dziemidowicz- dietetyk kliniczny, dietoterapeuta TCM, psychodietetyk

czytaj także:

Gorąca Wilgoć w TCM – jak sobie nie zaszkodzić

Różne oblicza refluksu

Dieta na Żołądek i jego emocje

Miło powitać Ciebie na mojej stronie.

Cieszę się, że masz podobne zainteresowania do mnie.

Jeżeli podobał Ci się mój artykuł i chciałbyś ich czytać więcej, postaw mi wirtualną kawę,

Bardzo dziękuję